O konferencji

Cele i założenia konferencji

Głuszec (Tetrao urogallus) jest największym przedstawicielem kuraków leśnych, zamieszkującym głównie lasy borealne oraz górskie strefy klimatu umiarkowanego. Preferuje ubogie siedliska borowe o znacznym uwilgotnieniu i luźnym zwarciu drzewostanu. Związany jest z gatunkami iglastymi (sosna na niżu, świerk i jodła w górach), ważnym elementem runa leśnego jest borówka czernica. Zwarty zasięg geograficzny głuszca obejmuje północną Europę oraz północną i zachodnią część Azji. W Europie Środkowej i Zachodniej gatunek zachował się głównie w górach. Od ponad 100 lat liczebność i zasięg występowania głuszców spada zarówno w Polsce, jak i w pozostałej części zasięgu. Do najistotniejszych zagrożeń gatunku należy fragmentacja i przekształcanie siedlisk, presja drapieżników, niska liczebność i wąska pula genetyczna izolowanych przestrzennie populacji oraz antropopresja.

W początku XX wieku liczebność głuszca w Polsce oceniano na ok. 2500 osobników. Po drugiej wojnie światowej krajowa populacja składała się już tylko z około 700-1350 ptaków. W następnych dekadach tempo spadku liczebności głuszców wzrosło. W końcu lat 80. XX całkowicie wyginęła populacja pomorska, a liczebność populacji podlaskiej znacznie się zmniejszyła. Na przełomie stuleci głuszce wyginęły w Sudetach, a w końcu pierwszej dekady XX w.  na Dolnym Śląsku. W 2013 r. w Polsce żyło 380-500 głuszców, a obecnie liczebność szacowana jest na 470-600 osobników żyjących w czterech populacjach: (1) Puszcza Augustowska, (2) Lasy Janowskie i Puszcza Solska, (3) Karpaty oraz (4) Bory Dolnośląskie. W Polsce głuszec jest gatunkiem wpisanym do „Polskiej Czerwonej Księgi Zwierząt” jako gatunek krytycznie zagrożony (CR). 

Od lat 90. XX w. podejmowane są w Polsce działania mające na celu ograniczenia tempa spadku liczebności i odbudowę populacji głuszców. Jedną z ostatnich inicjatyw jest projekt „Aktywna ochrona nizinnych populacji głuszca Tetrao urogallus w Borach Dolnośląskich i w Puszczy Augustowskiej” (LIFE11 NAT/PL/428) współfinansowany jest przez Komisję Europejską, Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz Lasy Państwowe. Wysokość środków przeznaczonych na zaplanowane w latach 2012-2018 działania wynosi 5,3 mln. Euro. Głównym beneficjentem programu jest Nadleśnictwo Ruszów, a współbeneficjentem - Nadleśnictwo Głęboki Bród. Projekt realizowany na obszarze 71 tyś. ha w Puszczy Augustowskiej i 84 tyś. ha w Borach Dolnośląskich, obejmuje kompleksowe działania z zakresu czynnej ochrony populacji głuszca, tj. (1) wsiedlenia i monitoring ptaków pochodzących z krajowych hodowli oraz translokowanych z dzikich populacji zamieszkujących Skandynawię i Rosję, (2) stworzenie zachowawczej hodowli głuszców w Puszczy Augustowskiej, (3) ograniczenie drapieżnictwa, (4) poprawę jakości środowiska bytowania głuszca poprzez m.in. budowę urządzeń małej retencji wód, usuwanie nadmiernej ilości podrostu i podszytu, usuwanie gatunków inwazyjnych i in., (5) ograniczanie antropopresji oraz (6) edukację społeczeństwa. Efektem końcowym realizacji  projektu będzie odbudowa populacji głuszca w Borach Dolnośląskich oraz zatrzymanie spadku liczebności w Puszczy Augustowskiej.